Katedra Metafizyki KUL
Katedra Metafizyki KUL
Katedra Metafizyki KUL
Katedra Metafizyki KUL

KRĄPIEC MIECZYSŁAW ALBERT
s. Jana, ur. 25.05 1921 w Berezowicy Małej (woj. Tarnopolskie na Podolu, obecnie Ukraina) - emerytowany nauczyciel akademicki w Katolickim Uniwersytecie Lubelskiem Jana Pawła II.

Prof. Mieczysław A. Krąpiec OP, jeden z najwybitniejszych filozofów polskich, teolog i humanistą; główny twórca Lubelskiej Szkoły Filozoficznej, która stanowiła w latach PRL ośrodek wolnej myśli filozoficznej w czasie marksistowskiego zniewalania umysłów, a która dziś jest jednym z nielicznych na świecie ośrodków filozofii realistycznej; opracował spójny system filozoficzny wyjaśniający całą rzeczywistość dostępną ludzkiemu poznaniu; jego filozofia jest największym dokonaniem w zakresie realistycznej i mądrościowej filozofii klasycznej w Polsce i na świecie w XX wieku; wybitny pedagog, który uformował wiele pokoleń filozofów, tworzących dziś środowisko naukowe rozwijające realistyczny sposób filozofowania.
Jest inicjatorem wydania pierwszej w Polsce Powszechnej Encyklopedii Filozofii i przewodniczy Komitetowi Naukowemu (Encyklopedia ukazuje się od 2000 roku; wydano już sześć z dziewięciu tomów).
Był w trudnych czasach ustroju komunistycznego wieloletnim (13 lat: 1970-1983) rektorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego; umocnił KUL przez związanie go z uniwersytetami zagranicznymi; zreformował i poszerzył jego strukturę naukową; udoskonalił administrację; rozbudował bazę materialną; rozwinął zakres nauczania; uczynił KUL ośrodkiem wolnej myśli humanistycznej dla dobra polskiej kultury i humanistyki.
1. Kariera naukowa. Gimnazjum klasyczne im. Wincentego Pola ukończył w 1939 w Tarnopolu; w tym samym roku wstąpił do zakonu oo. dominikanów w Krakowie. Studia odbywał w czasie okupacji niemieckiej w dominikańskim Instytucie Filozoficzno- Teologicznym w Krakowie. Święcenia kapłańskie przyjął w 1945. W latach 1946-1954 pracował jako wykładowca w Instytucie Filozoficzno-Teologicznym w Krakowie. Doktorat z filozofii napisał pod kierunkiem o. J. Woronieckiego pt. De naturali amore Dei super omnia in creaturis (O miłości przyrodzonej nade wszystko względem Boga), który został uznany przez Uniwersytet św. Tomasza - "Angelicum" w Rzymie w 1946. Doktorat z teologii, napisany pod kierunkiem ks. A. Słomkowskiego, obronił na KUL w 1948 na podstawie pracy De amore hypostatico in Sanctissima Trinitate secundum St. Thomam Aquinatem (O miłości osobowej w Trójcy Świętej według św. Tomasza). Habilitację na temat Egzystencjalne podstawy transcendentalnej analogii bytu rozpoczął na sekcji filozoficznej Wydziału Teologicznego UW (1951), a po jego likwidacji przez władze komunistyczne przedstawił na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej KUL w 1956. Tytuł docenta uzyskał w 1956, prof. nadzwyczajnego w 1962, prof. zwyczajnego w 1968. Od 1951 jest związany z KUL. Dwukrotnie sprawował funkcję dziekana Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej KUL (1958- 1961, 1969-1970). W latach 1970-1983 był pięciokrotnie wybierany na rektora. Przyczynił się do rozwoju i odnowienia naukowego KUL, jedynej wówczas uczelni niepaństwowej w bloku krajów komunistycznych, oraz promocji KUL w Polsce i na arenie międzynarodowej.
2. Dorobek naukowy: Prof. Krąpiec podjął badania w zakresie podstawowych dziedzin filozofii; efektem były monografie z zakresu metafizyki ogólnej, metodologii metafizyki, antropologii filozoficznej, filozofii prawa, filozofii polityki, filozofii kultury (nauki, etyki, religii, sztuki), filozofii języka, metafizyki poznania, filozofii narodu, a także kultury chrześcijańskiej. Piśmienniczy dorobek naukowy prof. Krąpca obejmuje 30 pozycji książkowych oraz ponad 400 artykułów, studiów i rozpraw (wykaz książek i artykułów zamieszczono w aneksie).
METAFIZYKA (OGÓLNA TEORIA BYTU). W koncepcji prof. Krąpca metafizyka jest podstawową nauką filozoficzną, od której wszystkie inne dyscypliny filozoficzne są pochodne lub zależne (będąc w istocie metafizykami szczegółowymi). Metafizyka ma za zadanie wyjaśnić w sposób ostateczny zarówno byty jednostkowe (konkrety), jak i ogół bytów przez wskazanie na tkwiący w nich czynnik konieczny, dzięki któremu są bytem. Krąpca egzystencjalna koncepcja bytu przez wyeksponowanie istnienia oraz podstawowego złożenia bytu z istoty i istnienia - pozwala wyjaśnić ostatecznie takie fakty metafizyczne, jak przygodność bytów (niekonieczność istnienia), pluralizm bytowy, wzajemną zależność, a także problem źródła istnienia. Akt istnienia (esse) jest w tym ujęciu najgłębszym i najdoskonalszym aktem bytu; bez aktu istnienia wszelka treść (essentia) pozostawałaby jedynie czystą możliwością. Byt ujmowany w aspekcie istnienia zapewnia realizm i obiektywność poznania oraz języka, jakim posługuje się człowiek.
Byty złożone z istnienia i istoty jako podstawowych elementów zostają uwyraźniane przez wyodrębnianie powszechnych właściwości, tzw. transcendentaliów. Transcendentalia (określane skrótowymi nazwami: byt, rzecz, jedność, coś, prawda, dobro i piękno), będące rezultatami odczytania koniecznych i zarazem powszechnych właściwości bytów, jako wyrażenia językowe są podstawowymi strukturami poznawczymi, w ramach których ujmuje się poznanie konkretów i zarazem całej istniejącej rzeczywistości.
Ze względu na analogiczny sposób bytowania rzeczy całe poznanie metafizykalne ma także charakter analogiczny. Ponadto porządek poznania metafizycznego (konstrukcja teorii bytu, pierwotność - wtórność tez, hierarchia określeń złożeń bytowych, aspektów ujęć itp.) jest wyznaczony uporządkowaniem wewnętrznych i zewnętrznych relacji bytowych. W związku z tym metafizyka od strony formalnej ma charakter systemu, którego zborność wyznaczona jest zbornością bytu i całej rzeczywistości.
Problematyka Absolutu stanowi zwieńczenie metafizyki. Szczególną rolę w poznaniu Absolutu odgrywa tu odniesienie do analogii bytowej, polegającej na podobieństwie wszystkich bytów w aspekcie istoty i istnienia. Stwierdzenie analogiczności bytów pozwala na ustalenie hierarchii bytowej i umożliwia odpowiedź na pytanie o ostateczne źródło istnienia oraz o Byt będący racją całej rzeczywistości.
W całej metafizyce prof. Krąpca oraz w metafizykach szczegółowych przejawia się ogólnoegzystencjalny aspekt wyjaśniania bytu stanowiący specyfikę tego ujęcia.
ANTROPOLOGIA FILOZOFICZNA I ETYKA. Punktem wyjścia filozofii człowieka są dane pochodzące z ujęcia towarzyszącego sądowi egzystencjalnemu: "ja istnieję"; w zakres danych podstawowych wchodzą zwłaszcza podmiotowość i sprawczość człowieka. Jednocześnie do analizy filozoficznej tych danych służą rezultaty metafizyki ogólnej. Antropologia filozoficzna w swym fundamentalnym wymiarze jest metafizyką człowieka, której celem jest przedstawienie struktury bytu ludzkiego oraz ukazanie i wyjaśnienie podstaw transcendencji człowieka. Ujęty w kategoriach metafizycznych człowiek jawi się jako byt materialnoduchowy, którego racją jedności jest akt istnienia; ujęty jako byt substancjalny (podmiot), posiadający naturę osobową, wyrażającą się w wolnym i świadomym działaniu (nauka, moralność, religia, twórczość), człowiek jest otwarty na prawdę, dobro i piękno, w szczególności na Boga.
Metafizykalna interpretacja struktury "ja" - "moje" prowadzi do określenia natury bytu ludzkiego jako osoby. Głównym elementem charakteryzującym osobowy byt człowieka jest jego transcendencja - zarówno w stosunku do świata natury, jak i do społeczeństwa. Osoba jest bytem przekraczającym determinacje świata przyrody - z racji wyposażenia we władze poznania intelektualnego, wolną wolę oraz zdolność do bezinteresownej miłości. Z kolei społeczeństwo jest transcendowane przez osobę na mocy bycia podmiotem prawa oraz ze względu na zupełność (substancjalny charakter) swego bytu i posiadaną godność, która wskazuje, że człowiek jest celem, a nie środkiem.
Na gruncie metafizyki ogólnej i antropologii filozoficznej prof. Krąpiec buduje koncepcję etyki. Etyka jest w tym ujęciu filozofią postępowania ludzkiego. Badania metafizyczne pozwalają odkrywać cel życia człowieka, którym jest aktualizacja dobra osoby. Natura ludzka wyposażona jest w specyficzne inklinacje, ukierunkowujące człowieka na osiągnięcie celu życia. Inklinacje te są doskonalone przez cnoty, zdobyte dzięki wychowaniu i kulturze. Na bazie tych inklinacji człowiek w sposób wolny podejmuje decyzje moralne. Decyzja prowadząca do działania realizującego dobro doskonali byt ludzki zgodnie z jego ludzką naturą. Stąd w koncepcji prof. Krąpca przedmiotem właściwym etyki jest decyzja, będąca "racją bytu rozumnego i świadomego działania ludzkiego". Moralność ma miejsce wszędzie tam, gdzie człowiek w sposób świadomy i wolny podejmuje decyzję co do realizacji konkretnego czynu; celem moralności jest dobro osoby (odczytane zgodnie z prawdą bytu).
FILOZOFIA POLITYKI I KULTURY. W centrum koncepcji społeczeństwa i kultury stoi, wg prof. Krąpca, człowiek jako byt suwerenny i twórca kultury. Suwerenność, przysługująca osobie ludzkiej z racji jej zdolności do świadomej i wolnej decyzji, decyduje o prymacie człowieka w stosunku do wszelkich form i struktur zbiorowych, jak np. społeczeństwo lub państwo. Społeczeństwo jest "zespołem zorganizowanych międzyludzkich relacji", przyporządkowanych z natury wszechstronnemu rozwojowi osobowemu człowieka, a co stanowi dobro wspólne. Temu celowi podporządkowane są wszystkie inne dobra społeczne, dobro wspólne stanowi także kryterium wartościowania systemów polityczno-społecznych. Podstawą istnienia społeczeństwa jest w ujęciu prof. Krąpca zespół relacji realnych każdej osoby ludzkiej do dobra wspólnego jako aktualizacji jej osobowych potencjalności.
Społeczeństwo, będąc bytem "naturalnie koniecznym", jest związane zasadami prawa naturalnego. Realizacja dobra wspólnego zależy od oparcia reguł funkcjonowania wspólnoty na zasadach wynikających z odczytania natury człowieka. Istnieje wiele struktur społecznych przyporządkowanych naturalnemu celowi nadrzędnemu, jednak szczególną wartość i trwałość mają naturalne formy społeczeństwa: rodzina - naród - państwo; posiadają one najbliższe odniesienie do realizacji dobra wspólnego poszczególnych osób.
Całość działań i ich rezultatów, stanowiących życie społeczne, a zarazem wyrażających je, składa się na kulturę. Twórcą kultury jest człowiek realizujący dobro wspólne, nastawiony na prawdę, dobro, piękno i świętość. Gwarantem kultury w aspekcie jej autentycznie humanistycznego charakteru jest jej podmiot - człowiek kierujący się w swym działaniu prawdą i dobrem.
Życie jednostki w społeczeństwie określa na gruncie prawa naturalnego dziedzina praw człowieka. Prawa te są przyrodzonymi uprawnieniami każdej osoby ludzkiej. Uprawnienia (ius) - takie jak prawo do życia, prawo do prawdy, prawo do wolności sumienia - posiadają ugruntowanie w naturze rozumnej człowieka, w szczególności w odniesieniu bytu ludzkiego do dobra wspólnego, w odróżnieniu od prawa stanowionego (lex), które obowiązuje z mocy woli ustawodawcy. Prawa człowieka w znaczeniu ius są racją dla prawa stanowionego, którego kryterium legalności stanowi zgodność z zasadą dobra wspólnego (prof. Krąpiec podkreśla, że Deklaracja Praw Człowieka ONZ jest dokumentem odwołującym się ostatecznie do rozumnej natury ludzkiej).
W dziedzinie filozofii polityki prof. Krąpiec akcentuje prymat dobra wspólnego i moralności, przeciwstawiając się tendencjom nowożytnym, które przeniosły (od N. Machiavellego) politykę ze sfery moralności do sfery sztuki, eksponując w tej dziedzinie porządek umowy i skuteczności. Polityka w ujęciu prof. Krąpca to roztropne realizowanie dobra wspólnego; jako taka, będąc podporządkowana celowi, którym jest dobro osobowe człowieka, stanowi dziedzinę "moralności ludzkiego społecznego działania". Państwo określane przez prof. Krąpca jako "naturalne, konieczne, uporządkowane zrzeszenie rodzin i gmin dla osiągnięcia ludzkiego dobra" jest bytem powołanym ze względu na dobro suwerennych jednostek. Do struktury państwa należą jako istotne elementy: system prawny, rola władzy państwowej oraz sposoby jej sprawowania; dlatego o ocenie konkretnego państwa decyduje stopień realizacji w nim dobra wspólnego przez instytucje społecznogospodarcze na gruncie określonego systemu prawnoustrojowego.
METAFILOZOFIA. Krąpca koncepcja poznania filozoficznego zakorzeniona jest w klasycznym rozumieniu nauki, wypracowanym w tradycji platońsko-arystotelesowskiej. Bazą wiedzy naukowej jest zdroworozsądkowe poznanie przednaukowe (potoczne), a w wyjaśnianiu rzeczywistości położony zostaje akcent na przedmiotową rację ujęć poznawczych. U podstaw poznania filozoficznego leży pytanie "dlaczego?", dotyczące istnienia całej rzeczywistości. Ta koncepcja wiedzy przeciwstawiana jest ujęciom dominującym w filozofii i metodologii filozofii XX wieku, gdzie z jednej strony idąc za myślą I. Kanta eksponowane są różnorodne a priori naukowego poznania, z drugiej zaś nawiązując do poglądów A. Comte’a, wiedzę naukową się instrumentalizuje, podporządkowując ją celom utylitarnym. Prof. Krąpca koncepcja wiedzy filozoficznej nabudowana jest na realizmie poznawczym. Taka filozofia jest w stanie zapewnić poznanie zarazem powszechne (analogiczność), jak i konkretne. Zasadami metodologicznymi takiej postawy naukowej są zasada historyczności (zawierająca postulat korzystania ze znanych już w historii rozwiązań - zarówno w sensie pozytywnym, jak i negatywnym) oraz zasada neutralności poznawczej, zwłaszcza w punkcie wyjścia poznania naukowego, oraz zasada przedmiotowego wyjaśniania. W przypadku filozofii takim neutralnym punktem wyjścia jest fakt istnienia bytu.
Filozofia jest poznaniem racjonalnym, szukającym ostatecznego uzasadnienia dla wszystkiego, co istnieje. Punktem wyjścia filozofii jest poznanie zdroworozsądkowe, będące pierwotną intuicją świata realnego. Punkt dojścia stanowi wyjaśnienie badanego faktu przez wskazanie koniecznego i przedmiotowego czynnika pozwalającego na ostateczne wyjaśnienie badanego faktu.
PODSUMOWANIE. Aspekt istnienia bytu dominujący w badaniach prof. Krąpca sprawia, że jego filozofia stanowi spójny system wyjaśniający całą rzeczywistość. Jedność poznania, człowieka i świata jest w metafizyce prof. Krąpca wyznaczona jednością bytu. Jego dzieło metafizyczne wniosło wiele oryginalnych rozwiązań, m.in. wskazanie na absolutnie pierwotny bezpośredni sąd egzystencjalny, wyodrębnienie metody metafizycznej separacji, podkreślenie znaczenia integralnego języka metafizyki, wyodrębnienie poznania transcendentalizującego, sformułowanie teorii analogii bytu i poznania, osadzenie etyki indywidualnej i społecznej na fundamencie prawa naturalnego, sformułowanie koncepcji człowieka jako suwerennej osoby i nabudowanie na niej podstawowych dziedzin kultury (nauka, etyka, sztuka, religia).
Prof. Krąpiec przez ponad pół wieku konsekwentnej i wiernej realizmowi pracy filozoficznej stworzył koherentny system ogarniający wyjaśnianiem metafizycznym całą rzeczywistość dostępną poznaniu ludzkiemu. Filozofia prof. Krąpca, jest - zarówno ze względu na swą wszechstronność, jak i doniosłość merytoryczną - największym dokonaniem filozofii klasycznej w Polsce i świecie XX wieku. Wizja świata przez nią odsłaniana ukazuje jedność i harmonię człowieka z otaczającą go rzeczywistością, otwierając równocześnie człowieka na związek z transcendentnym Absolutem.
3. Kariera nauczycielska. Prof. Krąpiec jest twórczym myślicielem. Filozofia jest jego pasją życia. Toteż z niegasnącym zapałem docieka prawdy i niestrudzenie ją przekazuje innym. Autentyczna miłość do prawdy, przekonanie o jej podstawowej wartości dla życia ludzkiego i ludzkiej kultury przyciąga słuchaczy, uczniów i współpracowników.
Jest cenionym pedagogiem. Wypromował 300 magistrów oraz 60 doktorów (w tym trzech cudzoziemców - jeden z Ukrainy i dwóch z Afryki).
4. Kształcenie kadry naukowej. Prof. Krąpiec przez swoją działalność filozoficzną wywarł wpływ na polską kulturę filozoficzną i wychował wiele pokoleń filozofów. Kształcił przez 50 lat kadrę naukową w dziedzinie filozofii dla różnych ośrodków w Polsce i poza Polską. Liczna grupa jego uczniów tworzy dziś główną część środowiska naukowego w dziedzinie filozofii klasycznej w wielu uczelniach.
Prof. Krąpiec przez ponad pół wieku pracy naukowej wywarł wpływ na kulturę filozoficzną i uformował wiele pokoleń filozofów. Liczna grupa jego uczniów tworzy dziś główną część środowiska naukowego rozwijającego i nauczającego w kraju filozofii realistycznej. Do grona jego uczniów pracujących w ośrodkach naukowych należą m.in. abp M. kard. Jaworski, A. B. Stępień, W. Stróżewski, bp B. Bejze, Z. J. Zdybicka, T. Kwiatkowski, E. Morawiec, A. Woźnicki, A. Wawrzyniak, R. J. Weksler-Waszkinel, A. Maryniarczyk, P. Jaroszyński, H. Kiereś, K. Wroczyński, W. Dłubacz, W. Chudy, J. Sochoń, bp I. Dec, H. McDonald, B. Paź.
Brał udział w licznych przewodach habilitacyjnych, profesorskich i doktorskich jako promotor i recenzent.
5. Przynależność do organizacji. Jest członkiem wielu towarzystw naukowych w kraju i za granicą, m.in. Polskiej Akademii Nauk (członek rzeczywisty); Polskiej Akademii Umiejętności (członek rzeczywisty); Polskiego Towarzystwa Filozoficznego; Towarzystwa Naukowego KU (długoletni prezes); Lubelskiego Towarzystwa Naukowego; Polskiego Towarzystwa Tomasza z Akwinu (oddział Societa Internazionale Tommaso d’Aquino - współzałożyciel); Pontificia Accademia di San Tommaso d'Aquino (Rzym); Academia Scientiarum et Artium Europea (Salzburg); Societé Internationale pour l'Étude de la Philosophie Médievale; Görres Gesellschaft (Bonn); Societas Humboldtiana Polonorum.
6. Współpraca z zagranicą. Jako rektor KUL prof. Krąpiec nawiązał liczne kontakty naukowe z uniwersytetami w Stanach Zjednoczonych (Harvard, Yale, Columbia University, Berkeley), w Kanadzie (Toronto, Montreal), w Europie: Belgia (Leuven, Louvain-la-Neuf), Holandia (Nijmehen), Francja (Lille, Paris), Włochy (Rzym, Angelicum). Na wielu prowadził wykłady i wygłaszał odczyty. Wygłaszał też odczyty na kongresach międzynarodowych. Podstawowe dzieła (metafizyka, antropologia, filozofia prawa) zostały przetłumaczone na język: angielski, francuski, chiński i rosyjski. Publikował artykuły w zagranicznych czasopismach (zob. aneks).
7. Reprezentacja na forach międzynarodowych. Jako rektor KUL reprezentował uniwersytet w różnych międzynarodowych gremiach naukowych i państwowych. 14 lipca 1988 na Zamku Królewskim w Warszawie prof. Krąpiec wystąpił na spotkaniu przedstawicieli świata nauki z M. Gorbaczowem zabierając głos na temat suwerenności człowieka, państwa i narodu. W 1989 roku The Catholic Philosophical Association zorganizował w Baltimore (USA) kongres poświęcony Krąpca koncepcji filozofii, co stało się źródłem recepcji Lubelskiej Szkoły Filozoficznej w niektórych ośrodkach naukowych USA. Współpracował z najważniejszymi organizacjami polonijnymi w USA, w Kanadzie, Australii, Ameryce Południowej oraz w Europie Zachodniej i Wschodniej.
8-9. Prace w komisjach. Przez 13 lat (1970-1983) prof. Krąpiec kierował jako rektor Katolickim Uniwersytetem Lubelskim - rozwijając jego struktury naukowe, administracyjne i bazę materialną; zintensyfikował prace na Encyklopedią Katolicką tworząc Międzywydziałowy Zakład Leksykograficzny; powołał Szkołę Kultury i Języka Polskiego przy KUL; utworzył Zakład Duszpasterstwa i Migracji Polonijnej (1972); reaktywował sekcję Filologii romańskiej (1972), sekcje Filologii angielskiej (1982), Wydział Nauk Społecznych z sekcjami: psychologii, pedagogiki, socjologii (1982); sekcje Prawa na Wydziale Prawa Kanonicznego i Nauk prawnych (1982). Kierował jako dziekan Wydziałem Filozofii (1958- 1961 oraz 1969-1970); był przewodniczącym redakcji Encyklopedii Katolickiej; zainicjował i jest przewodniczącym Komitetu Naukowego Powszechnej Encyklopedii Filozofii.
10. Wyróżnienia. Posiada tytuły doktora honoris causa Pontifical Institute of Mediaeval Studies w Toronto w Kanadzie (1989), Katolickiego Uniwersytetu w Leuven w Belgii (1990), Tarnopolskiego Eksperymentalnego Instytutu Pedagogicznego na Ukrainie (1993). Wielokrotnie był odznaczany i nagradzany m.in. Orderem Palm Akademickich Rządu Francuskiego (1983), Grand Officer d' Ordre Leopold II nadanym przez Rząd Belgijski (1977); orderem Polonia Resituta z Gwiazdą (1986).
Prof. Krąpiec jest laureatem nagród m.in. Premio Inernazionale Salsomaggiore, Parma (Włochy 1981); otrzymał tytuł Profesora roku nadany przez Consesnjo Cultural Mundial (UNESCO, Meksyk); przyznano mu Nagrodę imienia Idziego Radiszewskiego (KUL), oraz medal za zasługi dla KUL (2001) i medal "Polonia mater nostra est" (Społeczna Fundacja Pamięci Narodu Polskiego, 2000).
11. Nowatorstwo w dydaktyce. Jako dziekan i rektor KUL przeprowadził reformę studiów w kierunku powiększenia typu zajęć wymagających czynnego udziału studenta. Wprowadzono z jego inicjatywy ćwiczenia do każdego z głównych przedmiotów oraz konwersatoria. Wprowadzono też obowiązkową lekturę z tekstów klasycznych w językach oryginalnych (łacina, greka, sanskryt i inne). Dialog i osobisty kontakt z profesorem preferował jako metodę nauczania. Wprowadził jak pomoc dydaktyczną dla studentów "rozmowy" o filozofii dostępne w formie drukowanej jak i dźwiękowej (nagrania magnetofonowe); wprowadzono też z jego inicjatywy konwersatoria dla kadry naukowej; przyczynił się do rozbudowania instytucji kół naukowych na całym Uniwersytecie w celu aktywizacji studentów.
12. Opracował podstawowe działy filozofii i wydał w formie podręczników: Z DZIEDZINY METAFIZYKI: Struktura bytu. Charakterystyczne elementy systemu Arystotelesa i Tomasza z Akwinu, Lublin 1963, ss. 361 (wyd. II popraw., Dzieła V, Lublin 1995); (wspólnie z T. Żeleźnikiem) Arystotelesowska koncepcja substancji. Ogólna teoria i wybór tekstów, Lublin 1966, ss. 214; Metafizyka. Zarys podstawowych zagadnień, Poznań 1966, ss. 558 (wyd. III, Dzieła VII, Lublin 1995, Warszawa 2003; przekład angielski M. Lescoe, A. Woznicki, Th. Sandok i in.: Metaphysics. An Outline of the Theory of Being, New York-London 1991); opracowanie i wydanie po raz pierwszy w Polsce bazowej pracy dla studentów i filozofów trójjęzycznego wydania: Arystoteles, Metafizyka (tekst w języku greckim, łacińskim i polskim), tekst polski opracował M. A. Krąpiec, A. Maryniarczyk, red. naukowa A. Maryniarczyk, tłum. T. Żeleźnik, t. I, ss. 409, t. II, ss. 427, Lublin 2000;
Z DZIEDZINY ANTROPOLOGII: Ja człowiek. Zarys antropologii filozoficznej, Lublin 1974, ss. 455 (wyd. V, Dzieła IX, Lublin 1998; przekład angielski M. Lescoe, R. Duncan: IMan. An Outline of Philosophical Anthropology, Mariel Publ., New Britain, Conn. 1983; tłum. chińskie T. Lu, 1989); Człowiek i prawo naturalne, Lublin 1975, ss. 259 (wyd. III, Dzieła X, Lublin 1999; przekład angielski M. Szymańska: Person and Natural Law, New York 1993); Dlaczego zło? Rozważania filozoficzne, Kraków 1962, ss. 190 (wyd. II poszerz., Dzieła III, Lublin 1995; tłum. franc. G. Roussel: Pourquoi le mal?, Paris 1967, ss. 227); Język i świat realny, Lublin 1985, ss. 368 (wyd. II, Dzieła XIII, Lublin 1995); Kim jest człowiek?, Warszawa 1987, ss. 69; Człowiek w kulturze, Rzym-Warszawa 1990, ss. 369 (wyd. II, Dzieła XIX, Lublin 1999); Ludzka wolność i jej granice, Warszawa 1997, ss. 306 (wyd. II, Dzieła XVIII, Lublin 2000); Psychologia racjonalna, Dzieła XX, Lublin 1996, ss. 304;
Z DZIEDZINY FILOZOFII POLITYKI: Suwerenność - czyja?, Łódź 1990, ss. 103 (wyd. II, Dzieła XVI, Lublin 1996); Wprowadzenie do filozofii polityki, cz. I, Lublin 1992, ss. 115; O ludzką politykę, Katowice 1993, ss. 321 (wyd. II, Dzieła XVII, Lublin 1998);
Z DZIEDZINY FILOZOFII KULTURY: U podstaw rozumienia kultury, Dzieła XV, Lublin 1991, ss. 268; Odzyskać świat realny, Lublin 1993, ss. 768 (wyd. II, Dzieła XXIII, Lublin 1999); O chrześcijańską kulturę, Lublin 2000, ss. 64; (wraz z A. Maryniarczykiem, P. Jaroszyńskim, Z. J. Zdybicką) Wprowadzenie do filozofii - przewodnik, t. I, ss. 281, t. II, ss. 323, t. III, ss. 298, Lublin 2000; III wyd. Lublin 2003.
Z DZIEDZINY METODOLOGII I TEORII POZNANIA FILOZOFICZNEGO: Realizm ludzkiego poznania, Poznań 1959, ss. 652 (wyd. II, Dzieła II, Lublin 1993); Teoria analogii bytu, Lublin 1959, ss. 415 (wyd. II, Dzieła I, Lublin 1993);wspólnie z S. Kamińskim) Z teorii i metodologii metafizyki, Lublin 1962, ss. 415 (wyd. III, Dzieła IV, Lublin 1994); O rozumienie filozofii, Dzieła XIV, Lublin 1991, ss. 322; Poznawać czy myśleć. Problemy epistemologii tomistycznej, Dzieła VIII, Lublin 1994, ss. 328;
13-14. Uznanie w środowisku naukowym i wśród uczniów. Prof. Krąpiec, jest osobowością niezmiernie bogatą, cieszącą się szacunkiem i uznaniem nie tylko filozofów, ale i ludzie nie związanych bezpośrednio z filozofią. Posada wszechstronny, głęboki twórczy umysł, doskonałą pamięć i poczucie humoru. Jest człowiekiem prawym, uczciwym, szlachetnym, życzliwym i serdecznym. Łatwo nawiązuje kontakt z innymi. Pełen energii i dynamizmu, niestrudzony w dociekaniu i głoszeniu prawdy o rzeczywistości (jest konsekwentnym realistą). Jest myślicielem odważnym, dla którego prawda jest wartością najwyższą, swym życiem i działaniem dał dowód jej obrony przed zniewalającymi ideologiami. Oddany nauczyciel i wychowawca - mistrz - dla szukającej prawdy młodzieży i młodej kadry filozoficznej. Zatroskany o losy filozofii i kultury polskiej i europejskiej broni jej - wskazując na prawdę jako jej podstawę.
15. Działalność publiczna i społeczna. Prof. Krąpiec obok działalności ściśle naukowej włącza się czynnie w powszechną edukację społeczeństwa wygłaszając odczyty na różnych uczelniach państwowych i prywatnych, uniwersytetach i szkołach, a także poprzez radio i publikując w prasie. W wykładach tych uczy, że prawda o rzeczywistości, prawda o człowieku i ludzkiej kulturze, służy konkretnemu człowiekowi w każdym czasie, również obecnie. Jest potrzebna jak chleb powszedni w rozstrzyganiu sensu życia, problemów życia osobistego i społecznego, a także politycznego.
Spektakularnym sprawdzianem tej praktyczności prawdy filozoficznej było wspomniane wyżej historyczne wystąpienie prof. M. A. Krąpca na Zamku Królewskim w Warszawie 14 VII 1988 roku i "dialog" z M. Gorbaczowem na temat suwerenności człowieka i państwa i narodu.
Prof. Krąpiec podejmuje problemy z zakresu filozofii polityki, niezmiernie ważne w aktualnej sytuacji społeczno-politycznej Polski. Eksponuje moralny charakter polityki (etyka życia społecznego), polityka jest bowiem realizacją wspólnego dobra człowieka. Wskazuje tym samym filozoficzne podstawy katolickiej nauki społecznej.

Katedra Metafizyki KUL

 

Copyright © 2007-2009 PTTA, wykonanie: Tomasz Żmuda